Điều trị

Hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm là gì? Cách chữa trị?

Các loại thuốc chống trầm cảm hiện nay, bao gồm SSRI và SNRI là những phương pháp tối ưu cải thiện các triệu chứng của căn bệnh trầm cảm trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân lạm dụng thuốc này trong thời gian dài, có thể dễ bị dẫn đến những hội chứng do đột ngột ngừng thuốc chống trầm cảm từ đó mang đến nhiều tác hại khôn lường cho sức khỏe. Hội chứng ngưng thuốc trầm cảm là gì? Và nó ảnh hưởng như thế nào cho sức khoẻ hãy cùng chúng tôi tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

Hội chứng do ngưng thuốc chống trầm cảm là gì?

Hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm là gì
Hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm là gì

Hội chứng ngưng thuốc chống trầm là tình trạng thường gặp ở 20% bệnh nhân sau khi ngưng thuốc chống trầm cảm đột ngột. Thành phần của một loại thuốc chống trầm cảm bao gồm: Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin – norepinephrine (SNRI) và thuốc ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin (SSRI). Các triệu chứng do ngưng thuốc trầm cảm thường xuất hiện ở những đối tượng bệnh nhân ngưng thuốc từ 1 – 2 ngày và nó có thể kéo dài trong một vài tuần. Tuy nhiên, không phải nói thể mà thuốc nào chữa trầm cảm khi ngưng cũng gây ra hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm, bởi tuỳ vào cơ chế tác động liều lượng mà mỗi loại thuốc khác nhau thì tác động khác nhau. Có những loại thuốc gây ra hội chứng ít hơn và cũng có những loại thuốc gây hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm nhiều hơn các loại thuốc khác.

Theo nhiều nghiên cứu lớn khẳng định, có sự khác biệt về cảm giác giữa các bệnh nhân khi họ ngừng thuốc trầm cảm là hoàn toàn khác nhau, những cảm giác đó được sắp xếp theo thứ tự từ mức độ nhẹ hay trung bình rồi đến nặng và điểm chung tất cả đều kéo dài trong một vài tuần. Các dấu hiệu của hội chứng cai thuốc chữa trầm cảm thường:

  • Luôn có cảm giác lo lắng, bất an
  • Xuất hiện các triệu chứng của bệnh rối loạn giấc ngủ như mất ngủ hoặc mơ thường thấy ác mộng
  • Đau đầu, chóng mặt
  • Tình trạng cơ thể luôn mệt mỏi
  • Dễ nóng nảy với tất cả mọi người xung quanh
  • Một số dấu hiệu giống như các bệnh cảm cúm thông thường (đau nhức cơ bắp và ớn lạnh)
  • Hay buồn nôn
  • Cơ thể tê cứng như điện giật
  • Tái phát một vài triệu chứng của căn bệnh trầm cảm
Một số biểu hiện của hội chứng ngừng thuốc chống trầm cảm
Một số biểu hiện của hội chứng ngừng thuốc chống trầm cảm

Sau những biểu hiệu thông thường đã liệt kê. Chúng ta có thể dễ dàng nhìn thấy các biểu hiện của hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm hoàn toàn giống với các bệnh vặt thông thường. Vì vậy, khi người trong nhà đang sử dụng thuốc trầm cảm đột nhiên ngừng mà xuất hiện các triệu chứng trên người nhà đừng vội kết luận bệnh vặt mà hãy đem đến bác sĩ để được chẩn đoán lâm sàng tốt nhất.

Hiểu thêm về thuốc SSRI và SNRI

Như đã nói ở bài trước SSRI và SNRI là 2 loại thuốc chống trầm cảm được cho là tốt nhất hiện nay. Để biết tại sao có hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm thì việc tìm hiểu tận gốc rễ của 2 loại thuốc này vô cùng quan trọng.

SSRI là một loại thuốc chống trầm cảm, với thành phần gồm sertraline (Zoloft), paroxetine (Paxil) và fluoxetine (Prozac). Đây được xem là những loại thuốc có công dụng kích thích sản xuất chất dẫn truyền thần kinh serotonin có trong não. Sử dụng SSRI đúng liều có thể giúp bạn làm giảm các triệu chứng trầm cảm, lo lắng điều chỉnh tâm trạng.

SNRI cũng thuộc một trong những loại thuốc chống trầm cảm, với thành phần gồm venlafaxine (effexor) và duloxetine (Cymbalta). Những loại này hoạt động với 2 chất dẫn truyền thần kinh chính là norepinephrine và serotonin.

Theo quan điểm của nhiều bác sĩ, thì 2 loại thuốc này nhìn chung đều mang tính đột phá. Trước đây, các loại thuốc chống trầm cảm cũ thường gây ra cho con người những triệu chứng như mệt mỏi, khô miệng, khô mắt và tiểu khó. Đi ngược với những loại thuốc cũ SSRI và SNRI thường dung nạp khá tốt vào cơ thể. Tuy nhiên, cũng giống như những loại thuốc chống trầm cảm cũ chúng vẫn còn tồn tại những khuyết điểm mang đến những tác dụng phụ cho người sử dụng, trong đó bao gồm những tác dụng phụ làm ảnh hưởng đến khả năng hoạt động tình dục.

Điều trị trầm cảm bằng thuốc hiện nay được xem là một trong những phương pháp tốt nhất giúp bạn điều trị trầm cảm. Tuy nhiên, vẫn còn đó những phương pháp liên quan đến nhận thức – hành vi, các hoạt động xã hội và tập thể dục đều giúp hạn chế tình trạng trầm cảm.

Đâu là nguyên nhân dẫn đến hội chứng cai thuốc chữa trầm cảm?

Đâu là nguyên nhân dẫn đến hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm
Đâu là nguyên nhân dẫn đến hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm

Khi chữa trầm cảm bác sĩ thường chỉ định bệnh nhân của mình sử dụng loại thuốc chữa trầm cảm với mục đích giúp bệnh nhân có thể kiểm soát bệnh tình. Tuy nhiên, sau khi sử dụng thuốc một thời gian dài, bệnh nhân thấy được cơ thể đang tốt hơn và tự ý dùng thuốc không theo phác đồ điều trị của bác sĩ.

Thuốc trầm cảm hoạt động dựa trên cơ chế điều chỉnh sự mất cân bằng và chức năng của các chất dẫn truyền thần kinh trong bộ não (bao gồm serotonin và norepinephrine). Hiện nay nguyên nhân chủ yếu của hội chứng này chưa được tìm hiểu chuyên sâu, nhưng những chuyên gia tâm thần đưa ra giả thuyết đột ngột ngừng uống thuốc trầm cảm đồng nghĩa với việc không cho não bộ có thời gian thích nghi với những biến đổi đột ngột, qua đó não bộ biểu hiện những bức xúc ra bên ngoài bằng những dấu hiệu cai thuốc.

Hội chứng cai thuốc có phải là do bệnh nhân bị nghiện thuốc trầm cảm không ?

Khi bệnh nhân đột ngột không sử dụng thuốc trầm cảm có nguy cơ gây hội chứng cai nghiện thuốc, tuy nhiên việc này không có nghĩa là bệnh nhân đang bị nghiện thuốc trầm cảm. từ “nghiện” trong y học được định nghĩa là những thay đổi hoá học có hại, lâu dài của bộ não đặc trưng bởi cảm giác thèm ăn dữ dội dẫn đến mất khả năng kiểm soát và dẫn đến những hậu quả khôn lường thông qua việc sử dụng có chất nghiện đó. Thực tế việc ngưng thuốc trầm cảm không có những biểu hiện trên.

Thuốc chữa trị trầm cảm ảnh hưởng đến các chất dẫn truyền thần kinh trong cơ thể (ức chế serotonin) khi dừng các loại thuốc này một cách đột ngột sẽ khiến lượng hormon đó trong cơ thể tăng lên quá mức một cách đột ngột. Về mặt sinh lý những dấu hiệu đó không giống như thiếu thuốc trầm cảm. Nên không được xem là một hình thức của nghiện thuốc bởi nghiện thuốc sẽ dẫn đến những hành vi thèm muốn và tìm kiếm chất đó. Nên nhận định thiếu thuốc trầm cảm như là việc người nghiện thiếu chất kích thích là hoàn toàn sai.

Cách chẩn đoán những hội chứng do cai thuốc trầm cảm

Có đến khoảng ⅕ bệnh nhân uống thuốc trầm cảm kéo dài từ 6 tuần trở lên dễ mắc các triệu chứng khi ngưng thuốc trầm cảm đột ngột. Cách tốt nhất là giảm liều thuốc trầm cảm một cách từ từ ở những bệnh nhân này trong sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa tâm thần để có thể ngưng thuốc trầm cảm và không để lại những hậu quả không mong muốn. Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn mắc hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm mặc dù đã giảm nhanh hay giảm một cách từ từ. Hội chứng do dừng thuốc trầm cảm bao gồm:

  • Bệnh nhân đột ngột xuất hiện các triệu chứng bất thường vài ngày sau khi ngừng thuốc trầm cảm
  • Các triệu chứng này nhanh chóng biến mất sau khi sử dụng lại thuốc trầm cảm

Hiện chưa có bất kỳ các cuộc nghiên cứu nào chứng minh được tại sao có những người bị hội chứng ngưng thuốc trầm cảm trong khi một số khác lại không bị ảnh hưởng gì nhiều.

Biện pháp hạn chế hội chứng cai thuốc chống trầm cảm

Cách tốt nhất để hạn chế tình trạng này là nói với bác sĩ trước khi có bất kỳ ý định liên quan đến việc ngưng sử dụng thuốc trầm cảm. Bác sĩ có thể để bạn giảm liều lượng thuộc một cách từ từ để tránh những tác dụng phụ xấu ảnh hưởng đến sức khoẻ. Một số trường hợp khác bác sĩ có thể hướng dẫn bạn sử dụng một loại thuốc trầm cảm khác nhưng có liều nhẹ hơn để từ từ hạ liều thuốc trầm cảm mà không gây ra cho bạn bất kỳ hội chứng nào.

Một số lưu ý để ngừng sử dụng loại thuốc chống trầm cảm

Một số lưu ý để dừng thuốc chống trầm cảm
Một số lưu ý để dừng thuốc chống trầm cảm

Giả sử bạn đang là bệnh nhân trầm cảm nặng và bạn sử dụng thuốc SSRI và thấy tình trạng cơ thể cải thiện rõ rệt, bạn muốn dừng hẳn. Nhưng trước khi dừng bạn nên hỏi ý kiến và dừng thuốc như hướng dẫn của bác sĩ điều trị.

Một số loại thuốc chống trầm cảm có thể dừng sử dụng ngay lập tức nhưng một số khác muốn dừng hầu như phải có thời gian. Cách tốt nhất để giảm liều lượng thuốc trầm cảm là dừng sử dụng mỗi tuần, không nên quá ép buộc cũng như gò bó bản thân dừng một cách đột ngột.

Hy vọng những quan điểm về hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm có thể giúp cho bạn có thêm nhiều thông tin để trước khi có ý định dừng thuốc thì bạn có thể cho mình một liệu trình để tránh hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm.