Tin tức

Nguyên nhân gây bệnh tâm thần phân liệt được cho là sự phối hợp của nhiều yếu tố như di truyền, sang chấn tâm lý, những bất thường về sọ não… Qua nhiều nghiên cứu, người ta thấy có sự thay đổi về sinh hóa não ở những bệnh nhân tâm thần phân liệt: sự hoạt động quá mức của hệ thống dopaminergic và hệ thống serotonin, vì vậy việc điều trị bệnh tâm thần phân liệt bằng thuốc là dựa trên cơ chế lập lại sự hoạt động cân bằng của các hệ thống này.

Hiện nay, dùng các loại thuốc an thần kinh để điều trị bệnh lý này là một biện pháp quan trọng, bên cạnh đó còn có những biện pháp tâm lý trị liệu phối hợp, tái hoà nhập bệnh nhân với xã hội, với cộng đồng.

Và những lưu ý khi điều trị

Để điều trị bệnh tâm thần phân liệt cần đạt được 3 mục tiêu sau đây:

– Làm giảm hoặc loại trừ hoàn toàn các triệu chứng của bệnh.

– Làm cho chất lượng cuộc sống của người bệnh và những chức năng thích nghi về xã hội của bệnh nhân đạt ở mức độ tối đa.

– Bảo đảm được những mục đích cho cuộc sống cá nhân của người bệnh như là trong công việc, sinh hoạt cá nhân, việc hằng ngày trong gia đình và những mối quan hệ xã hội.

Việc điều trị cần phải có tư vấn của bác sĩ chuyên khoa vì trong điều trị đôi khi gặp phải những tác dụng phụ rất nguy hiểm và rất khó chữa, ví dụ như rối loạn vận động muộn do thuốc an thần kinh. Loại thuốc thường gây ra tác dụng này là Haloperidol, một loại an thần kinh cổ điển được dùng tương đối phổ biến.

Khi người bệnh dùng lâu, kéo dài Haloperidol (trên 4 tháng) dễ gặp phải tác dụng phụ là rối loạn vận động muộn: các vận động không tự chủ ở lưỡi, cằm, đầu chi, hay gặp nhất là ở vùng miệng, mặt, ngón chân tay, run ở quanh miệng như kiểu mõm thỏ, có những động tác múa vờn, uốn éo, định hình, những động tác múa giật.
Một trong những đặc trưng của bệnh lý tâm thần là cần phải dùng thuốc lâu dài. Trong quá trình khám chữa bệnh tại bệnh viện, chúng tôi thường gặp những câu hỏi của bệnh nhân, người nhà bệnh nhân như: dùng thuốc đến bao giờ, dùng lâu có nguy hiểm gì không?

Tại sao khi bệnh nhân gần như ổn định có thể sinh hoạt được bình thường mà vẫn phải dùng thuốc? Ngừng thuốc sẽ nguy hiểm như thế nào? Theo nhiều nghiên cứu khác nhau cho thấy khi bệnh nhân đã qua khỏi giai đoạn bệnh lý cấp tính, người bệnh trong tình trạng sinh hoạt gần như bình thường thì việc điều trị duy trì vẫn phải tiếp tục nhằm mục đích ngăn ngừa tái phát bệnh và làm cho bệnh nhân tuân thủ chế độ điều trị tốt hơn. Việc sử dụng tiếp tục thuốc an thần kinh có thể làm tỉ lệ tái phát thấp hơn 30% trong một năm và nếu không dùng thuốc duy trì thì tỷ lệ tái phát có thể lên đến 60-70% trong vòng một năm đầu và khoảng 90% trong vòng năm thứ hai.

Đối với những bệnh nhân có nhiều đợt tái phát hoặc tái phát hai lần trong thời gian 5 năm thì việc dùng thuốc cần phải duy trì với thời gian là không xác định. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, kể cả khi bệnh nhân tuân thủ điều trị một cách nghiêm túc thì tỷ lệ tái phát vẫn khoảng 30% trong vòng một năm.

Bên cạnh việc dùng thuốc duy trì, những liệu pháp về tâm lý xã hội cũng rất quan trọng trong giai đoạn này. Gia đình bệnh nhân cần nhận biết được những biểu hiện tái phát sớm của bệnh như ngủ kém, khó tập trung chú ý, hay căng thẳng và dễ bị kích thích, bồn chồn, bất an, tính tình nghi ngờ. Những dấu hiệu này thường xảy ra sau những stress về tâm lý, vì vậy cần tránh cho người bệnh gặp phải những căng thẳng trong cuộc sống. Một biện pháp quan trọng nữa là làm cho người bệnh hòa nhập tái thích ứng xã hội: làm những công việc phù hợp với mình, tự chăm sóc bản thân, làm các việc trong cuộc sống hằng ngày như nấu cơm, quét dọn nhà cửa, vệ sinh cá nhân, giao tiếp với mọi người xung quanh, tham gia các hoat động vui chơi giải trí… BS. Trịnh Thị Bích Huyền (BV Bạch Mai)

Nguồn http://www.suckhoedoisong.vn
Tin tức

Ngày nay người ta đã hiểu cơ chế của bệnh tâm thần phân liệt là do não bệnh nhân sản xuất quá nhiều chất dopamin, một chất dẫn truyền thần kinh. Do vậy, tín hiệu thần kinh sẽ bị sai lệch khi truyền từ tế bào thần kinh này sang tế bào thần kinh khác, từ đó gây ra các triệu chứng của bệnh. Khi điều trị, thầy thuốc phải dùng thuốc an thần để ức chế bớt lượng dopamin thừa. Khi liều thuốc an thần đủ để ức chế trên 65% số thụ cảm thể dopamin thì thuốc bắt đầu có tác dụng, các triệu chứng của bệnh sẽ giảm dần. Nhưng nếu ngừng thuốc điều trị thì lượng dopamin lại tăng lên, bệnh lại tái phát. Đó là lý do tại sao bệnh nhân tâm thần phân liệt thường phải uống thuốc an thần suốt đời để điều trị.

Nhiều bệnh nhân tâm thần phân liệt sau khi ra viện không chịu uống thuốc điều trị củng cố, nguyên nhân là:

Phủ định bệnh: 97% số bệnh nhân tâm thần phân liệt không thừa nhận bệnh của mình. Nhiều bệnh nhân sau khi đã điều trị ổn định vẫn phủ định bệnh và không chịu uống thuốc.

Cho rằng bệnh đã khỏi: đây là nguyên nhân phổ biến, bệnh nhân và gia đình họ cho rằng bệnh đã khỏi vì thế không cần phải uống thuốc điều trị củng cố nữa. Ở đây bác sĩ cũng có lỗi vì không phải ai cũng nói thẳng với bệnh nhân rằng họ cần uống thuốc suốt đời.
Cho rằng thuốc độc hại, có nhiều tác dụng phụ, phác đồ điều trị quá phức tạp, tốn kém…

Thật ra thuốc an thần không nhất thiết phải dùng loại đắt tiền mà vẫn đạt hiệu quả cao, an toàn và rất ít tác dụng phụ, có thể điều chỉnh tác dụng phụ của thuốc dễ dàng.

Để chống tình trạng bỏ thuốc và tái phát bệnh, người ta thường sử dụng thuốc an thần chậm. Chỉ cần tiêm 2 – 4 tuần một lần, sau thời gian trên, cần tiêm lặp lại. Một số thuốc an thần chậm thường dùng.

Haloperidol decanoat ống 1 ml có 50 mg thuốc dạng dầu. Cần lưu ý rằng trong những lần tiêm thuốc đầu tiên, bệnh nhân có thể có tác dụng ngoại tháp do thuốc gây ra.

Để khắc phục tình trạng này nên cho bệnh nhân uống thêm trihex trong 10 ngày. Thường đến lần tiêm thứ 3 bệnh nhân đã quen thuốc thì không cần dùng thêm trihex nữa.

Fluphenazin decanoat ống dạng dầu 1 ml chứa 25mg. Thuốc này được sử dụng tương tự haloperidol decanoat, nhưng liều dùng thường thấp hơn. Thuốc này có nhiều tác dụng ngoại tháp hơn haloperidol decanoat nên cần uống trihex trong 10 ngày mỗi lần tiêm. Sau khoảng 3 tháng dùng thuốc thì bệnh nhân cũng dung nạp tốt và không cần dùng trihex nữa.

Nói chung, dù cho bệnh nhân uống thuốc an thần hay dùng thuốc tiêm tác dụng kéo dài thì bệnh nhân tâm thần phân liệt vẫn cần được điều trị củng cố bằng thuốc an thần suốt đời.

TS. Bùi Quang Huy (Chủ nhiệm Khoa tâm thần, Bệnh viện 103)